Transmetre la lenga a la joinessa

Le thème du congrès du Forum d’Oc samedi 5 octobre à Tisot n’est pas facile à aborder. Quelques exemples avec un sociologue de la transmission orale, Jaume Costa.

La transmission de l’occitan, ren de tant segur ni facile, bòrd que serà ben malaisat de s’entendre sus çò qu’es, la transmission. Au licèu Beaussier, finalament se farà pas. Lo Rectorat aviá reservat d’oras per l’ensenhar, la professora èra chausida… mai ges de licean se marquèt. Era la situacion en julhet, après la publicacion de nòstre artcle… De veire adonc coma passarà d’una generacion a l’autra, la lenga dau país ? Pas ensenhada a l’escòla, demòra la familha; mai justament lo monde afogat la vòu a l’escòla perqué a l’ostau se parla pus, e l’Educacion Nacionala tant criticada per son manca d’enveja rèsta lo luec ultime onte se parla lo provençau, o quasi. Serà ansin dins un contèxte dificile lo tèma dau Forum d’Òc coma l’aviam escrich dins nòstre numèro dau mes de mai, que son congrès se debanarà au nòstre lo dissabte 5 d’octòbre. Lo sociològue Jaume Costa (Laboratòri Lengas e Tradicions a Transmission Orala – Sorbona Nòva) dona quauqueis exemples extravagants per entendre coma lo subjèct es complexe : dins lo Lionès rescòntra una familha que grands e enfants i parlavan arpitan (o francò provençau). “Parlatz ambé lei felens ?” que demanda. “Que non ! Que senon m’entendrián pas!” respondiguèt
la grand… coma se la compreneson intergeneracionala se podiá faire ren qu’en francès. Lo meteis, aqueu de còp au sud d’Esòssia, rebalha lo testimòni d’una maire. Un jorn qu’anava a Londres, a una pastissariá demanda “one piece”, que vòu dire un entrepan en escossés, mai un tròç en anglès. E lo botiguier de li faire : “un tròç de qué ?” A agut tant vergonha de “mau parlar” qu’a pus jamai parlat escossés fòra dau vilatge, ni mai ais enfants. Enfin, a un estagi d’estiu reservat a l’occitan, lo sociològue presenta lo travalh dins una classa d’òc, e lei militants que regardan lo filme de s’encanhar : “s’es per parlar tant pròche dau francés, vau pas la pena !” que reprochèron. Un occitan parlat coma lo parlava l’ultima generacion a l’emplegar cada jorn, per elei, èra ja una traïson de l’occitan supausat “pur”. Ben de plaser ai congressistas. Deuràn charrar d’una queston tras qu’espinosa.

Michel Neumuller

en graphie classique avec les suggestions De Pèire Brechet, ieo 

Les mots d’aqui
(d’a)bòrd que = puisque
afogat = passionné
debanar = dérouler
rebalhar = recueillir, ramasser
entrepan = sandwich
tròç = morceau
s’encanhar = se mettre en colère
charrar = causer

Entrée libre et gratuite sur réservation avant le lundi 30 septembre :

contactforumdoc@gmail.com 

04 88 19 53 96 ; 06 84 73 67 65 ; 06 81 67 26 81